Uyuşturucu kullanma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenmektedir. Kullanmak maksadıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak cezalandırılmaktadır. Cumhuriyet savcılığı tarafından bu suç sebebiyle soruşturmaya başlanması halinde ceza hukuku alanında çalışan bir avukattan destek alınması önemlidir. Fethiye ceza avukatı olarak bu yazımızda uyuşturucu kullanma suçunu inceleyeceğiz.
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçu Nedir ?
Uyuşturucu kullanma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 191. Maddesinde düzenlenmektedir. Suçun esasını oluşturan unsurları şöyledir:
- Kullanmak maksadıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak.
- Kullanmak maksadıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde kabul etmek.
- Kullanmak maksadıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurmak.
- Uyuşturucu veya uyuşturucu madde kullanmak.
Madde 191- (1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçu Önemli Olan Hususlar Nelerdir ?
- Uyuşturucu Maddenin Satın Alındığı Yer
- Uyuşturucu Madde Kullanımının İkrarı
- Uyuşturucu Madde Raporu
- Kan- İdrar Raporu
- Uyuşturucu Maddenin Miktarı ve Türü
Uyuşturucu Maddenin Satın Alındığı Yer
Telefon araması veya mesajlaşma ile uyuşturucu maddenin temin edilebilmektedir. Bu arama ve yazışma kayıtları soruşturma dosyasına savcının talimatıyla dosyaya eklenecektir.
Uyuşturucu Madde Kullanımının İkrarı
İfadelerin alınması sırasında şüphelinin uyuşturucu madde kullandığını alenen belirlenebilir. Bu durumda dosyanın sonraki aşamalarında suçun niteliğini belirlemek açısından önemli olacaktır. Maddenin kullanıldığının açıkça söylenmemesi bazen ciddi problemler doğurabilemektedir. Zira uyuşturucu maddenin ticareti suçu için daha ağır ceza öngörülmüştür. Sanığın bu hükümler uyarınca cezalandırılması gibi bir risk meydana gelecektir.
Uyuşturucu Madde Raporu
Savcılık aşamasında ele geçirilen uyuşturucu maddeler savcının talimatıyla uyuşturucu maddenin niteliğinin belirlenmesi maksadıyla bilirkişiye gönderilecektir.
Kan-İdrar Raporu
Kan-İdrar raporu şüphelinin gerçekten kullanıcı olup olmadığının belirlenmesi için önemli bir olacaktır. Şüphelinin yakalanmasından sonra gecikmeksizin kişiden alınan kan ve idrar örneklerinin sonucu soruşturma dosyasına eklenecektir. Böylece kişinin uyuşturucu madde kullanıp kullanmadığı tespit edilecektir. Uygulamada, ele geçirilen maddenin kolaylıkla bulunabilecek bir yerde saklanmış olması ile kan-idrar incelemesinde kullanımın tıbben tespit edilmiş olması, eylemin ticaret değil kullanmak amacıyla bulundurma suçu olduğuna işaret eden unsurlar arasında değerlendirilmektedir.
Uyuşturucu Maddenin Miktarı ve Türü
İşlenen suçun uyuşturucu madde kullanma suçu mu uyuşturucu ticareti suçu mu olduğunun tespiti önemlidir. Suç tipinin belirlenmesi bakımından önemli bir husustur. Ele geçirilen uyuşturucu miktarının kişisel kullanım sınırlarından fazla olması durumunda uyuşturucu ticareti hükümlerince yargılama yapılacaktır. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2019/4155, K. 2020/737, T. 05.02.2020 sayılı kararında, ele geçirilen maddenin birden çok paket hâlinde bulunmasını ve kişisel kullanım ihtiyacının çok üzerinde bir miktara ulaşmasını uyuşturucu ticareti suçuna işaret eden bir ölçüt olarak kabul etmiştir. Ele geçiriliş biçimi de belirleyicidir: maddenin farklı yerlere gizlenmiş küçük paketler hâlinde ve yanında hassas terazi ile ele geçirilmesi ticaret suçunun göstergesi sayılırken, kolaylıkla bulunabilecek bir yerde saklanması kullanma amacına işaret eden bir unsur olarak değerlendirilmektedir; suç vasfının belirlenmesinde sanığın yakalandığı yer ve zaman, ele geçirilen madde miktarı ve yakalanış biçimi dosya kapsamıyla birlikte değerlendirilir. Sanığın maddeyi ticari amaçla bulundurduğuna dair kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı hâllerde ise şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği eylem TCK m.191 kapsamında kalır; nitekim Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2024/576, K. 2024/22002, T. 09.09.2024 sayılı kararında bu ilke açıkça vurgulanmıştır.
| Unsur | Kullanma (TCK m.191) Göstergesi | Ticaret (TCK m.188) Göstergesi |
|---|---|---|
| Madde miktarı | Kişisel kullanım sınırları içinde | Kişisel kullanım ihtiyacının çok üzerinde |
| Paketleme | Tek parça veya az sayıda | Birden çok küçük pakete bölünmüş |
| Ele geçiriliş yeri | Kolaylıkla bulunabilecek bir yerde | Farklı yerlere gizlenmiş |
| Yanında bulunan eşya | — | Hassas terazi |
| Kan-idrar tahlili | Pozitif (madde kullanımı tıbben tespit edilmiş) | — |
Kişisel Kullanım Sınırları Ne Kadardır ?
- Esrar 4,5 gr/gün
- Kenevir 20 kök
- Eroin 150mg/gün
- Kokain 60mg/gün
- Haplar 3-4 adet/gün
- Metamfetamin 38gr/gün
Belirtilen miktarlar tek başına belirleyici olmayıp Yargıtay bu sınırları dosyadaki diğer delillerle (idrar tahlili sonucu, sanığın beyanı, ele geçiriliş biçimi) birlikte değerlendirmekte; ticaret amacına ilişkin kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı sürece eylem, yukarıda açıklanan şüpheden sanık yararlanır ilkesi uyarınca TCK m.191 kapsamında kalmaktadır.
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçu Cezası Ne Kadardır?
Türk Ceza Kanunu’nun 191. Maddesine göre uyuşturucu kullanmak, uyarıcı madde satın almak, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kabul etmek, bulundurmak ve uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyi kullanma suçlarının cezası 2 yıl ila 5 yıldır. TCK m.191/10 uyarınca, bu fiillerin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî veya sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesislere (varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri sınırlarına) iki yüz metreden yakın mesafedeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Bu suçtan kaynaklı olarak başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Bu erteleme süre zarfında şüpheli hakkında asgari 1 yıl olacak şekilde denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; bu süre, denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya Cumhuriyet savcısının resen kararıyla altışar aylık dilimlerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir (TCK m.191/3). Hakkında denetimli serbestlik hükümlerine başvurulan kişi, gerek görülmesi halinde bu süre içinde tedaviye tabi tutulabilir.
Kişi bu erteleme süre zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere veya tedaviye uygun davranmaması durumunda, tekrar kullanmak amacıyla madde bulundurması, satın alması veya kabul etmesi durumunda ve madde kullanması hallerinde kişi hakkında kamu davası açılır. Ancak bu süre zarfında tedbir hükümlerine uygun davranıldığı takdirde kişi hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçu Etkin Pişmanlık Hükümleri Uygulanır Mı ?
Türk Ceza Kanunu’nun 192. Maddesine göre uyuşturucu madde kullanma suçunda etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkündür.
Madde 192- (1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.
(2) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.
Bunun yanında resmi makamlar haber aldıktan sonra kişinin, gönüllü olarak suçun meydana çıkmasına ve failin yakalanmasına yardım eden kişi hakkında verilecek ceza yardımın niteliğine göre dörtte birinden yarısına kadar indirilir.
Kişi, hakkında uyuşturucu madde kullanma suçundan soruşturma açılmadan önce kişinin resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına tedavi amacıyla başvuruda bulunması durumunda kişi hakkında cezaya hükmedilemez.
Tedavi ve Denetimli Serbestlik Süreci (TCK m.191)
Fiil ilk kez işlenmişse, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi hakkında kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir; bu süre boyunca kişi tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur. Erteleme süresi zarfında kişinin yeniden madde kullanması veya bulundurması, ayrı bir dava konusu yapılamaz; bu durum ihlal nedeni sayılarak asıl dosyaya yansıtılır ve mevcut tedbirle birlikte değerlendirilir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/123, K. 2023/7912, T. 20.09.2023). Cumhuriyet savcısı, şüpheliyi yükümlülüklere uygun davranmadığı takdirde ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda önceden uyarır (TCK m.191/2); buna rağmen kişinin yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uymakta ısrar etmesi hâlinde kamu davası açılır. Tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin bir kez uygulanması kuraldır, aynı kişi hakkında mükerrer biçimde uygulanamaz (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2020/17037, K. 2022/7182, T. 02.06.2022). Bu kapsamda verilen tedavi ve denetimli serbestlik kararı bir durma kararı niteliğinde olup itiraz kanun yoluna tabidir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2015/4088, K. 2020/1512, T. 03.03.2020). Mahkemenin karar vermeden önce sanığın bu suç tarihinden önce açılmış başka bir dava veya soruşturması olup olmadığını ve daha önce başka bir dosya nedeniyle tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulup tutulmadığını araştırması zorunludur; erteleme veya tedbirin infazı sırasında işlenen yeni bir kullanma veya bulundurma fiili nedeniyle ayrıca bir kamu davası açılmışsa, bu davanın kovuşturma şartı yokluğu nedeniyle düşürülmesine ve durumun asıl tedbiri veren mahkemeye bildirilmesine karar verilir.
Uyuşturucu Madde Kullanma Suçunda İspat ve Hukuka Aykırı Delil
Uyuşturucu madde kullanma suçunda mahkûmiyet kurulabilmesi için delilin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması gerekir; hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen bir delile dayanılarak mahkûmiyet kararı verilemez. Uygulamada en sık karşılaşılan usulsüzlük, arama kararına dayanılmaksızın yapılan aramalardır; bu şekilde ele geçirilen madde kural olarak delil olarak kullanılamaz. Kişinin uyuşturucu madde kullandığını sözlü olarak ikrar etmesi tek başına yeterli değildir, zira soyut ikrara dayanarak mahkûmiyet kurulamaz. Kullanımın kan veya idrar tahlili gibi tıbbi/teknik delillerle somut biçimde ortaya konması gerekir.
Uyuşturucu Ticareti Suçundan Açılan Davada Eylemin TCK m.191 Kapsamında Kalması
Sanık hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti ya da imal etme suçlarından kamu davası açılmış olup da kovuşturma aşamasında eylemin aslında kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu kapsamında kaldığı anlaşılırsa, TCK m.191/8 hükmü gereği sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi zorunludur (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/14336, K. 2023/3075, T. 05.04.2023). Bu düzenlemenin amacı, soruşturma aşamasında eylemi ticaret olarak nitelendirilen ve bu nedenle mağdur olma riski taşıyan şüphelinin, eylem baştan itibaren kullanmak için bulundurma olarak değerlendirilseydi yararlanacağı tedavi ve denetimli serbestlik imkânından kovuşturma aşamasında da yararlandırılmasıdır. Ancak sanık hakkında daha önce bir kez tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmışsa, aynı kişi hakkında bu tedbir mükerrer biçimde uygulanamayacağından hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2020/17037, K. 2022/7182, T. 02.06.2022).
Ceza Davalarının Avukat İle Takibi – Fethiye Ceza Avukatı
Ceza davaları, kişilerin hürriyetini bağlayıcı mahkumiyet sonucu doğurabilmektedir. Bu sebeple, sanığın savunmalarını yaparken bir müdafi desteği alması önemli olacaktır. Hem ceza muhakamesi hukukuna ilişkin hem de davanın esasına ilişkin konularda dikkatli bir hukuki değerlendirme her zaman önemlidir. Aksi halde geri dönüşü mümkün olmayan olumsuz sonuçlar doğabilemektedir. Halk arasında basit olarak karşılanan bir suç dahi kişiler için ciddi problemler doğabilmekte, örneğin kişinin adli sicil kaydına işlenmektedir. Bu suç, TCK m.191 kapsamında öngörülen ceza miktarı itibarıyla kural olarak Fethiye Asliye Ceza Mahkemesi’nin görev alanına girmektedir.
Ceza davası hakkında hukuki destek için Fethiye ceza avukatı ile görüşebilirsiniz. Bizimle iletişime geçmek için linke tıklayarak bizi arayabilir veya mesaj atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu kullanma suçu hangi kanun maddesinde düzenlenmiştir?
Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenmektedir. Fethiye’de bu tür suçlarla ilgili soruşturmalar Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından resen yürütülmektedir.
Uyuşturucu kullanma suçunu oluşturan hareketler nelerdir?
Kullanmak maksadıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya kullanmak bu suçu oluşturur.
Uyuşturucu kullanma suçunda tedavi ve denetimli serbestlik kararına itiraz edilebilir mi?
Evet, Yargıtay içtihadına göre TCK m.191/2 uyarınca verilen tedavi ve denetimli serbestlik kararı bir durma kararı niteliğinde olduğundan itiraz kanun yoluna tabidir.
Aynı kişiye ikinci kez tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanabilir mi?
Hayır. Yargıtay kararlarına göre tedavi ve denetimli serbestlik tedbirinin bir kez uygulanması kuraldır; aynı kişi hakkında mükerrer biçimde uygulanamaz.
Ele geçirilen uyuşturucu maddenin yanında hassas terazi bulunması ne anlama gelir?
Yargıtay içtihatlarına göre maddenin küçük paketler hâlinde farklı yerlere gizlenmesi ve yanında hassas terazi bulunması, eylemin kullanma değil uyuşturucu ticareti suçu olarak değerlendirilmesine yol açabilecek bir delil olarak kabul edilmektedir.
Uyuşturucu madde ticareti suçundan açılan davada eylemin kullanma suçu olduğu anlaşılırsa ne olur?
Kovuşturma aşamasında eylemin TCK m.191 kapsamındaki kullanmak için bulundurma suçunu oluşturduğu anlaşılırsa, kanun gereği sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi zorunludur.
Sanığın uyuşturucu maddeyi ticari amaçla bulundurduğu kesin olarak kanıtlanamazsa ne olur?
Şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği, ticari amaca ilişkin kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı hâllerde eylem kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu, yani TCK m.191 kapsamında değerlendirilir.
Tedavi ve denetimli serbestlik süresi içinde tekrar madde kullanılırsa ne olur?
Bu durum ayrı bir soruşturma veya dava konusu yapılamaz; ihlal nedeni sayılarak mevcut tedbir dosyasına yansıtılır ve kişinin yükümlülüklere uymamakta ısrar etmesi hâlinde hakkında kamu davası açılır.
Dosyanızı değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz
Av. Mustafa Kocatepe
Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler genel nitelikte olup hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. — Av. Mustafa Kocatepe
