Miras Denkleştirme Davası (Mirasta İade) Nedir?

Miras denkleştirme davası, uygulamada “mirasta iade davası” olarak da anılan ve Türk Medeni Kanunu’nun 669. ve devamı maddelerinde düzenlenen bir hukuki müessesedir. Bu davada amaç, mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarından birine karşılıksız olarak yaptığı kazandırmaların, miras payına mahsuben terekeye geri getirilerek mirasçılar arasında adil bir paylaşım sağlanmasıdır. Bu yazımızda Fethiye miras avukatı olarak, güncel Yargıtay kararları ışığında miras denkleştirme davasının şartlarını, ispat yükü karinelerini, denkleştirmeye tabi olmayan halleri ve yetkili/görevli mahkeme kurallarını ele alacağız.

Miras Denkleştirme (İade) Davası Nedir?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4071, K. 2024/2952, T. 27.05.2024 sayılı kararında mirasta denkleştirmeyi, mirasçıların mirasbırakanın sağlığında muristen karşılıksız olarak aldığı mal ve kıymetlerin geri alınarak miras taksiminde tereke içerisine dahil edilmesi olarak tanımlamıştır. Denkleştirme, mirasçıların birbirlerine karşı ileri sürebileceği bir talep hakkı niteliğindedir ve amacı, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar nedeniyle mirasçılar arasında oluşan dengesizliği miras paylaşımı aşamasında gidermektir.

Konunun yasal dayanağı olan Türk Medeni Kanunu’nun 669. maddesi şu şekildedir:

Madde 669- Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdürler.

Bu düzenlemenin en temel sınırı, denkleştirmenin yalnızca sağlararası yani mirasbırakanın hayattayken yaptığı karşılıksız kazandırmalara uygulanabilmesidir. Vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruflar denkleştirme hükümlerinin kapsamı dışındadır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/2243, K. 2025/632, T. 10.02.2025 sayılı kararında mirasta iade müessesesinin ölüme bağlı tasarruflar hakkında uygulanamayacağını, yalnızca sağlararası tasarrufları kapsadığını açıkça hükme bağlamıştır.

Denkleştirmenin Şartları

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4552, K. 2024/4443, T. 10.10.2024 sayılı kararına göre mirasta iadenin gerçekleşebilmesi için aşağıdaki üç temel şartın birlikte bulunması gerekmektedir:

• Karşılıksız (ivazsız) bir kazandırıcı işlemin bulunması.
• Bu işlemin mirasbırakan tarafından ve mirasbırakanın malvarlığından yapılmış olması; sonuçlarının da mirasbırakanın sağlığında meydana gelmiş olması.
• Karşılıksız kazandırıcı işlemin, mirasçının miras hakkına mahsuben yapılmış olması.

Bu üç şarta ek olarak, denkleştirme talep eden davacının mirasbırakanın söz konusu kazandırmayı yapabilecek ekonomik ve maddi güce sahip olduğunu da ispatlaması gerekir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/3563, K. 2025/846, T. 18.02.2025 sayılı kararında murisin kazandırma yapabilecek maddi gücünün ve iddia edilen kazandırmanın ispatlanamaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Benzer şekilde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/6195, K. 2025/4688, T. 30.06.2025 sayılı kararında, mirasbırakanın malvarlığından karşılıksız bir kazandırma yapıldığının açık ve şüpheye yer bırakmayacak delillerle kanıtlanamaması halinde denkleştirme talebinin yerinde olmayacağı belirtilmiştir.

Müşterek banka hesapları bakımından da denkleştirme incelemesi gündeme gelebilmektedir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4071, K. 2024/2952, T. 27.05.2024 sayılı kararında, ortak hesabın taraflarından her birinin hesaptan para çekerken kendi payına düşen miktar için kendi adına, payından fazlası için ise diğer hesap sahibinin vekili gibi hareket ettiği; payından fazla çekilen miktar bakımından diğer hak sahibine karşı borçlu duruma girdiği ifade edilmiş ve bu fazla kısmın denkleştirme incelemesine konu olabileceği belirtilmiştir.

Altsoya Yapılan Kazandırmalarda İspat Yükü Karinesi

Denkleştirme davalarında ispat yükünün kime ait olduğu, kazandırmanın yapıldığı mirasçının altsoy olup olmamasına göre değişmektedir. TMK m. 669/2 hükmü şu şekildedir:

Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tabidir.

Bu hüküm uyarınca, mirasbırakanın altsoyuna yaptığı karşılıksız kazandırmaların denkleştirmeye tabi olduğu yönünde kanuni bir karine bulunmaktadır. Bu karinenin aksini, yani kazandırmanın denkleştirmeye tabi olmadığını veya iade edilmemek üzere yapıldığını ispat yükü davalı altsoya aittir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/1373, K. 2024/2383, T. 21.03.2024 sayılı kararında, altsoya yapılan taşınmaz bağışının TMK m. 669 uyarınca kural olarak denkleştirmeye tabi olduğu ve aksini ispat yükünün davalı altsoya ait olduğu hüküm altına alınmıştır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/500, K. 2024/1815, T. 27.03.2024 sayılı kararında da murisin oğluna yaptığı karşılıksız kazandırmada iade edilmeyeceğine dair açık bir beyan bulunmadığı ve davalının karinenin aksini kanıtlayamadığı tespit edilmiştir. Altsoya yapılan kazandırmaların denkleştirilme esasları Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/9393, K. 2025/1948, T. 17.02.2025 sayılı kararında da değerlendirilmiş; çeyiz, kuruluş sermayesi veya malvarlığı devri niteliğindeki kazandırmaların denkleştirme kapsamına girdiği Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/16685, K. 2026/1094, T. 02.02.2026 sayılı kararında yinelenmiştir.

Buna karşılık, altsoy dışındaki yasal mirasçılara yapılan kazandırmalarda tam tersi yönde bir karine geçerlidir: bu kazandırmaların miras payına mahsup edilmek üzere yapılmadığı kabul edilir. Dolayısıyla karinenin aksini, yani kazandırmanın miras payına mahsuben yapıldığını ispat yükü davacı tarafa aittir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4552, K. 2024/4443, T. 10.10.2024 sayılı kararında bu ayrım açıkça vurgulanmış, altsoy dışındaki mirasçılar bakımından iade kastı bulunmadığına ilişkin karinenin geçerli olduğu belirtilmiştir. Aynı ilke Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/4447, K. 2026/1393, T. 11.03.2026 sayılı kararında ve Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/1391, K. 2025/344, T. 16.01.2025 sayılı kararında da tekrarlanmış; kazandırmanın iadeye tabi olduğunu ispat yükünün kural olarak davacı tarafa ait olduğu belirtilmiştir.

Denkleştirmeye Tabi Olmayan Kazandırmalar

Yargıtay kararlarında, denkleştirme talebinin reddine yol açan veya kazandırmanın denkleştirme kapsamı dışında bırakıldığı belli başlı haller şu şekilde ortaya konulmuştur:

• Kayıtsız ve şartsız bağış: Resmi senette veya akit tablosunda malvarlığının kayıtsız ve şartsız olarak bağışlandığı açıkça belirtilmişse, mirasbırakanın iade kastının bulunmadığı kabul edilir. Bu ilke Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/3849, K. 2025/2719, T. 21.05.2025; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2650, K. 2024/3237, T. 05.06.2024 ve Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/62, K. 2025/69, T. 07.01.2025 sayılı kararlarında teyit edilmiştir. Ayrıca Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/5832, K. 2024/471, T. 18.01.2024 sayılı kararında, bağış amacıyla yapılan kazandırmaların denkleştirmeye tabi olabilmesi için miras payına mahsuben yapıldığının ayrıca ispatlanması gerektiği ve 01.04.1974 tarihli, 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nın bağışlarda uygulanamayacağı belirtilmiştir.
• Minnet duygusu veya bakım karşılığı devirler: Mirasbırakana sunulan bakım hizmeti veya minnet duygusuyla yapılan devirler ivazsız/karşılıksız kazandırma sayılmadığından denkleştirmeye tabi tutulamaz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4328, K. 2024/4087, T. 25.09.2024 ve Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/5032, K. 2025/4126, T. 07.10.2025 sayılı kararları bu yönde karar vermiştir.
• Nafaka ve bakım yükümlülüğü kapsamındaki destekler: Öğrencilik döneminde çocuklara sağlanan maddi destekler, eğitim, bakım ve nafaka yükümlülüğü kapsamında kaldığından denkleştirmeye dahil edilemez (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2025/3417, K. 2026/3224, T. 21.04.2026).
• Mirasçı olmayan kişilere yapılan kazandırmalar: Mirasçı sıfatı taşımayan üçüncü kişilere yapılan kazandırmalar, diğer mirasçıların kazanımı sayılamayacağından denkleştirme davasına konu edilemez (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2025/3417, K. 2026/3224, T. 21.04.2026).
• Nakit para, hediye ve ziynet eşyası: Mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçısına verdiği hediye, nakit para veya ziynet eşyaları, açıkça belirtilmedikçe miras payına mahsuben verilmiş sayılmaz (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/4447, K. 2026/1393, T. 11.03.2026).

Ayrıca Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/5413, K. 2024/5400, T. 02.12.2024 sayılı kararında, denkleştirme değerlendirmesinde mirasbırakanın iradesinin öncelikli olduğu ve somut olayda denkleştirme koşulları oluşmadığından davanın reddi gerektiği vurgulanmıştır.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Miras denkleştirme davalarında yetkili mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca belirlenir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/10629, K. 2025/2728, T. 03.03.2025 sayılı kararında, mirastan doğan denkleştirme davalarında ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili mahkeme olduğu belirtilmiştir.

Görevli mahkeme bakımından ise, altsoyun denkleştirme alacağına ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğuna Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2650, K. 2024/3237, T. 05.06.2024 sayılı kararında işaret edilmiştir. Taşınmaz devir evrakında kayıtsız şartsız ibaresinin yer alması halinde mirasbırakanın iade kastının bulunmadığı ve bu tür uyuşmazlıklarda Aile Mahkemesinin görevli olduğu aynı kararda birlikte değerlendirilmiştir.

Güncel Yargıtay Kararları

Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan içtihatlara ek olarak, aşağıdaki kararlar da miras denkleştirme davasına ilişkin güncel yargı uygulamasının genel çerçevesini ortaya koymaktadır.

• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4552, K. 2024/4443, T. 10.10.2024: Denkleştirmenin üç temel şartı açıklanmış; altsoy dışındaki mirasçılar bakımından iade kastı bulunmadığına ilişkin karine vurgulanmıştır.
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/1373, K. 2024/2383, T. 21.03.2024: Altsoya yapılan taşınmaz bağışının kural olarak denkleştirmeye tabi olduğu ve aksini ispat yükünün davalı altsoya ait olduğu hüküm altına alınmıştır.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/62, K. 2025/69, T. 07.01.2025: Resmi belgede taşınmazın kayıtsız ve şartsız bağışlandığının açıkça belirtilmesi halinde tasarrufun denkleştirmeye tabi tutulamayacağı karara bağlanmıştır.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/2243, K. 2025/632, T. 10.02.2025: Mirasta iade müessesesinin ölüme bağlı tasarruflar hakkında uygulanamayacağı, yalnızca sağlararası tasarrufları kapsadığı hükme bağlanmıştır.
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/4447, K. 2026/1393, T. 11.03.2026: Hediye, nakit para ve ziynet eşyalarının denkleştirmeye tabi olmadığı karinesi ile altsoy dışındaki mirasçılarda ispat yükünün davacıda olduğu belirtilmiştir.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/3563, K. 2025/846, T. 18.02.2025: Murisin kazandırma yapabilecek maddi gücünün ve iddia edilen kazandırmanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/6195, K. 2025/4688, T. 30.06.2025: Karşılıksız kazandırmanın açık ve şüpheye yer bırakmayacak delillerle kanıtlanamaması nedeniyle denkleştirme talebinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4328, K. 2024/4087, T. 25.09.2024: Kayıtsız şartsız devredilen ve bakım nedeniyle minnet duygusuyla yapılan taşınmaz devrinde davanın reddi gerektiği ifade edilmiştir.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/5032, K. 2025/4126, T. 07.10.2025: Minnet duygusuyla yapılan işlemlerin karşılıksız kazandırma sayılmayacağı vurgulanmıştır.
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2025/3417, K. 2026/3224, T. 21.04.2026: Nafaka ve bakım yükümlülüğü altındaki öğrencilik dönemi masraflarının ve mirasçı olmayan üçüncü kişilere yapılan kazandırmaların denkleştirmeye konu olamayacağı açıklanmıştır.
• Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/10629, K. 2025/2728, T. 03.03.2025: Denkleştirme davalarında ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğu tespit edilmiştir.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2650, K. 2024/3237, T. 05.06.2024: Kayıtsız şartsız ibaresi bulunan taşınmaz devrinde iade kastının bulunmadığı ve altsoy uyuşmazlıklarında Aile Mahkemesinin görevli olduğu belirtilmiştir.
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/5832, K. 2024/471, T. 18.01.2024: Bağış amacıyla yapılan kazandırmaların denkleştirmeye tabi olması için miras payına mahsuben yapıldığının ispatı gerektiği belirtilmiştir.
• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/1378, K. 2024/1756, T. 04.03.2024: Mirasçılar arasındaki paylaştırmada denge bulunmaması durumunda usulüne uygun bir denkleştirmenin varlığından söz edilemeyeceği vurgulanmıştır.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/5413, K. 2024/5400, T. 02.12.2024: Denkleştirmede mirasbırakanın iradesinin öncelikli olduğu, somut olayda koşullar oluşmadığından davanın reddi gerektiği belirtilmiştir.
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/2523, K. 2026/101, T. 08.01.2026: Mirasbırakanın malvarlığından miras payına mahsuben karşılıksız kazandırma yapıldığının her türlü delille ispatlanabileceği, ancak ispatlanamaması halinde davanın reddi gerekeceği ifade edilmiştir.

Sonuç ve İletişim

Miras denkleştirme davası, mirasbırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmaların miras paylaşımına yansıtılmasını sağlayan, ispat yükünün mirasçının altsoy olup olmamasına göre değiştiği ve somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlara ulaşılabilen teknik bir dava türüdür. Kazandırmanın niteliği, resmi senedin içeriği ve tarafların ekonomik durumu gibi unsurların doğru şekilde değerlendirilmesi, davanın sonucu bakımından belirleyici olabilmektedir. Bu nedenle denkleştirme talebiyle dava açmayı düşünen veya kendisine karşı böyle bir dava açılan mirasçıların, süreci başından itibaren doğru şekilde yürütebilmek için Fethiye Miras Avukatı ile görüşmesi faydalı olacaktır.

Konuyla bağlantılı olarak Tenkis Davası ve Terekenin Tespiti Davası hakkındaki makalelerimiz de ilginizi çekebilir.

Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler genel nitelikte olup hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. — Av. Mustafa Kocatepe (Muğla Barosu Sicil No: 2749)

Sıkça Sorulan Sorular

Miras denkleştirme davasını kimler açabilir?

Miras denkleştirme davasını, mirasbırakandan miras payına mahsuben karşılıksız bir kazandırma almadığını düşünen ve diğer bir mirasçının bu şekilde kazandırma aldığını iddia eden yasal mirasçılar açabilir. Dava, kazandırmayı almış olan mirasçıya karşı yöneltilir.

Miras denkleştirme davasının şartları nelerdir?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4552, K. 2024/4443, T. 10.10.2024 sayılı kararına göre denkleştirme için karşılıksız bir kazandırıcı işlemin bulunması, bu işlemin mirasbırakan tarafından ve malvarlığından yapılmış olması ve kazandırmanın miras hakkına mahsuben yapılmış olması gerekir. Ayrıca davacının mirasbırakanın bu kazandırmayı yapabilecek ekonomik güce sahip olduğunu da ispatlaması gerekir.

Denkleştirme davası hangi kazandırmalara uygulanır?

Denkleştirme, TMK m. 669 uyarınca yalnızca mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarına yaptığı sağlararası ve karşılıksız kazandırmalara uygulanır.

Ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetname, miras sözleşmesi) denkleştirmeye tabi midir?

Hayır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/2243, K. 2025/632, T. 10.02.2025 sayılı kararında mirasta iade müessesesinin ölüme bağlı tasarruflar hakkında uygulanamayacağı, yalnızca sağlararası tasarrufları kapsadığı açıkça belirtilmiştir.

Altsoya yapılan kazandırmalarda ispat yükü kimdedir?

TMK m. 669/2 uyarınca mirasbırakanın altsoyuna yaptığı karşılıksız kazandırmaların denkleştirmeye tabi olduğu karinesi vardır. Bu karinenin aksini, yani kazandırmanın denkleştirmeye tabi olmadığını ispat yükü davalı altsoya aittir (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/1373, K. 2024/2383, T. 21.03.2024).

Altsoy dışındaki mirasçılara yapılan kazandırmalarda ispat yükü kimdedir?

Altsoy dışındaki yasal mirasçılara yapılan kazandırmalarda, miras payına mahsup edilmek üzere yapılmadığı yönünde bir karine bulunur. Bu karinenin aksini ve kazandırmanın miras payına mahsuben yapıldığını ispat yükü davacı tarafa aittir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4552, K. 2024/4443, T. 10.10.2024).

Kayıtsız ve şartsız bağış denkleştirmeye tabi midir?

Resmi senette veya akit tablosunda malvarlığının kayıtsız ve şartsız olarak bağışlandığı açıkça belirtilmişse, mirasbırakanın iade kastının bulunmadığı kabul edilir ve kazandırma denkleştirmeye tabi tutulmaz (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/62, K. 2025/69, T. 07.01.2025).

Minnet duygusuyla veya bakım karşılığı yapılan devirler denkleştirmeye tabi midir?

Hayır. Mirasbırakana sunulan bakım hizmeti veya minnet duygusuyla yapılan devirler ivazsız/karşılıksız kazandırma sayılmadığından denkleştirmeye tabi tutulamaz (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/5032, K. 2025/4126, T. 07.10.2025).

Nakit para, hediye ve ziynet eşyası denkleştirmeye tabi midir?

Mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçısına verdiği hediye, nakit para veya ziynet eşyaları, açıkça belirtilmedikçe miras payına mahsuben verilmiş sayılmaz ve denkleştirmeye tabi tutulmaz (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/4447, K. 2026/1393, T. 11.03.2026).

Öğrencilik döneminde çocuklara yapılan maddi destekler denkleştirmeye konu olur mu?

Hayır. Öğrencilik döneminde çocuklara sunulan maddi destekler eğitim, bakım ve nafaka yükümlülüğü kapsamında kaldığından denkleştirmeye dahil edilemez (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2025/3417, K. 2026/3224, T. 21.04.2026).

Miras denkleştirme davasında yetkili mahkeme hangisidir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 11 uyarınca, mirastan doğan denkleştirme davalarında ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkili mahkemedir (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/10629, K. 2025/2728, T. 03.03.2025).

Miras denkleştirme davasında görevli mahkeme hangisidir?

Altsoyun denkleştirme alacağına ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Aile Mahkemesidir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/2650, K. 2024/3237, T. 05.06.2024).

Müşterek banka hesabından payından fazla çekilen para denkleştirmeye konu olur mu?

Evet. Ortak hesap sahiplerinden biri payından fazlasını çekerse, bu fazla miktar bakımından diğer hak sahibine karşı borçlu duruma girer ve bu fazla kısım denkleştirme incelemesine konu olabilir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/4071, K. 2024/2952, T. 27.05.2024).