Fethiye’nin turizm, inşaat ve tarım ağırlıklı iş gücü yapısı, iş kazalarının sık karşılaşılan uyuşmazlık türlerinden biri olmasına yol açar. İş kazası geçiren bir işçinin veya yakınlarının hakları; Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak gelir/aylıklar ile işverenin kusuruna dayalı maddi ve manevi tazminat talepleri olmak üzere iki ayrı eksende değerlendirilir.
Bu sayfada kısaca neler var?
- İş kazasında işverenin kusura dayalı sorumluluğu
- Talep edilebilecek tazminat kalemleri
- İş kazası davasında arabuluculuk zorunlu mu?
- Görevli ve yetkili mahkeme
- Zamanaşımı süresi (10 yıl)
İş kazası nedir, hangi hâller iş kazası sayılır?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, iş kazasını işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen, sigortalıyı hemen veya sonradan bedensel ya da ruhsal bir engelliliğe uğratan olay olarak tanımlar. Bir olayın iş kazası sayılması için işle ilgili nedensellik bağının bulunması ve olayın Sosyal Güvenlik Kurumu’na süresinde bildirilmesi büyük önem taşır; bildirim yapılmaz veya kurum olayı iş kazası olarak kabul etmezse, önce iş kazasının tespiti davası açılması gerekebilir.
İş kazasında işverenin sorumluluğu nedir?
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 02.03.2020 tarihli, E. 2019/3211, K. 2020/1310 sayılı kararında, işverenin iş kazası sonucu meydana gelen zarardan sorumluluğunun, kanun ve içtihatlarla belirlenmiş ayrık haller dışında, işçiyi gözetme borcuna aykırılıktan kaynaklanan kusura dayalı bir sorumluluk olduğu; işverenin işçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli önlemleri alma ve araçları noksansız bulundurma yükümlülüğü bulunduğu belirtilmiştir. Bu nedenle iş kazası tazminat davalarında, işverenin hangi güvenlik önlemlerini aldığı ve almadığı, kusurun aidiyeti ve oranı bilirkişi incelemesiyle ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
İş kazası geçirdim, hangi tazminatları talep edebilirim?
İşverenin kusuru tespit edildiğinde, işçi veya vefat hâlinde yakınları maddi tazminat (bedensel zarar, iş gücü kaybı, tedavi giderleri, destekten yoksun kalma) ve manevi tazminat talep edebilir. SGK tarafından bağlanan gelir ve yapılan ödemeler, işverenin kusur oranına isabet eden kısımla sınırlı olarak bu tazminatlardan mahsup edilir; yani tazminat, SGK ödemelerinin üzerine değil, işverenin kusuruna denk gelen zarar kısmına göre hesaplanır.
İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?
Maddi tazminat hesabında, işçinin kaza tarihindeki geliri, iş gücü kaybı oranı (Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu raporuyla belirlenir), bakiye ömür süresi ve işverenin kusur oranı esas alınır; hesaplama aktüerya bilirkişi raporuyla yapılır. Manevi tazminat miktarı ise olayın ağırlığı, tarafların ekonomik durumu ve hakkaniyet ilkesi gözetilerek hâkimin takdirine bırakılır.
İş kazası davasında arabulucuya gitmek zorunlu mudur?
Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara bağlı işe iade talepleri, arabuluculuk dava şartının istisnasıdır; bu davalar doğrudan iş mahkemesinde açılabilir. Arabuluculuk şartına tabi diğer işçilik alacağı davalarındaki süreç ve arabuluculuk toplantısına katılmamanın sonuçlarının ayrıntılarına Fethiye İş Davası – İş Mahkemesi Avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
İş kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?
7036 sayılı Kanun m.5 uyarınca işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinden doğan hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemeleri bakar; Fethiye’de bu davalara Fethiye İş Mahkemesi bakar. Ortaca ve Seydikemer gibi ayrı bir iş mahkemesi bulunmayan yerlerdeki uyuşmazlıklar ise o yer için görevlendirilmiş asliye hukuk mahkemesinde görülür.
İş kazası davası nerede açılır (yetkili mahkeme)?
7036 sayılı Kanun m.6 uyarınca iş mahkemelerinde açılacak davalarda genel kural, davalının yerleşim yeri veya işin/işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. İş kazasından doğan tazminat davalarında ise kanun ayrıca özel bir yetki imkânı tanır: iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu, işçinin veya yakınlarının davayı kendi yerleşim yerinde açabilmesini sağlar.
İş kazası tazminat davasında zamanaşımı süresi nedir?
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 26.12.2019 tarihli, E. 2019/2622, K. 2019/8116 sayılı kararında açıkladığı üzere, iş kazası hâlinde zamanaşımına ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından, Türk Borçlar Kanunu’nun 146. maddesindeki genel on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır; bu süre kural olarak iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Kararın gerekçesinde başlangıç tarihi “kural olarak” kaza tarihi olarak belirtilmiş ve somut olayda “davacının iş göremezliği bakımından değişen ve gelişen bir durumun söz konusu olmadığı” saptanarak süre kaza tarihinden başlatılmıştır. Bu ifade, işçinin durumunun sonradan değişip geliştiği hâllerde başlangıç tarihinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine işaret eder; özellikle maluliyet oranı yıllar sonra kesinleşen dosyalarda süre hesabının somut olaya göre yapılması gerekir. On yıllık süre dolmadan açılan bir dava, zamanaşımı definin konusu olamaz.
İş kazasının SGK’ya bildirilmemesi hak kaybına yol açar mı?
Bir olayın iş kazası olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmemiş veya kurum tarafından iş kazası olarak kabul edilmemiş olması, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; ancak bu durumda önce işverene karşı “iş kazasının tespiti” davası açılması, tazminat davasının bu tespit sonucuna göre yürütülmesi gerekebilir. Bu nedenle olayın zamanında ve usulüne uygun bildirilmesi, ileride açılacak tazminat davasının hızını ve ispat yükünü doğrudan etkiler.
İş kazası davası ne kadar sürer?
İş kazası tazminat davaları, işverenin kusur oranının ve zarar miktarının bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini gerektirdiğinden, basit işçilik alacağı davalarına kıyasla daha uzun sürebilir; sürecin uzunluğu mahkemenin iş yüküne ve bilirkişi incelemesinin kapsamına göre değişir. Arabuluculuk aşaması bu davalarda dava şartı olmadığından, süreç doğrudan dava açılmasıyla başlar.
Sonuç
İş kazası tazminat davalarında işverenin kusurunun ve zararın doğru tespiti, SGK ödemeleriyle mahsup hesabının doğru yapılması ve zamanaşımı süresinin kaçırılmaması, hak kaybını önlemek açısından önemlidir.
| Konu | Şart / süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverenin sorumluluğu | Kusura dayalı, gözetme borcuna aykırılık | Yargıtay 21. HD E.2019/3211 K.2020/1310 |
| Arabuluculuk | Dava şartı DEĞİL, doğrudan dava açılabilir | 7036 s.K. m.3/3 |
| Görevli mahkeme | İş Mahkemesi (yoksa Asliye Hukuk) | 7036 s.K. m.5 |
| Yetkili mahkeme | Davalının yerleşim yeri; ayrıca kazanın/zararın meydana geldiği yer veya işçinin yerleşim yeri | 7036 s.K. m.6 |
| Zamanaşımı | 10 yıl; kural olarak kaza tarihinden. Durumu sonradan değişip gelişen dosyalarda başlangıç ayrıca değerlendirilir | TBK m.146; Yargıtay 21. HD E.2019/2622 K.2019/8116 |
Sıkça Sorulan Sorular
Fethiye’de iş kazası davası hangi mahkemede açılır?
Fethiye İş Mahkemesi’nde açılır; Ortaca ve Seydikemer gibi iş mahkemesi bulunmayan yerlerde görevli asliye hukuk mahkemesinde görülür.
İş kazası davasında önce arabulucuya mı gitmeliyim?
Hayır, iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları arabuluculuk dava şartının dışındadır; doğrudan iş mahkemesinde dava açılabilir.
İş kazası tazminat davasını nerede açabilirim?
Davalının yerleşim yeri mahkemesinde ya da kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile kendi yerleşim yerinizdeki mahkemede açabilirsiniz.
İş kazası tazminatında zamanaşımı ne zaman başlar?
Kural olarak iş kazasının meydana geldiği tarihten itibaren işlemeye başlar ve süre 10 yıldır. Ancak Yargıtay bu kuralı uygularken işçinin durumunda “değişen ve gelişen” bir hâl bulunup bulunmadığını ayrıca değerlendirir; maluliyeti sonradan kesinleşen dosyalarda başlangıç tarihi tartışmalı olabileceğinden süre hesabı somut olaya göre yapılmalıdır.
SGK’dan gelir bağlandıysa ayrıca tazminat isteyebilir miyim?
Evet; SGK ödemeleri işverenin kusuruna isabet eden zarar kısmından mahsup edilir, tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz.
İş kazası SGK’ya bildirilmemişse ne olur?
Önce iş kazasının tespiti davası açılması gerekebilir; bu, tazminat davasının seyrini ve süresini etkiler.
Dosyanızı değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz
Av. Mustafa Kocatepe
Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler genel nitelikte olup hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. — Av. Mustafa Kocatepe (Muğla Barosu Sicil No: 2749)