Fethiye ve çevresi, yıllardır çok sayıda yabancı uyruklu kişinin ev veya arsa sahibi olduğu bir bölgedir. Bu durum, taşınmaz sahibi yabancı kişinin vefatı halinde mirasçıların karşısına özel bir hukuki tablo çıkarmaktadır: Türk hukuku mu, yoksa mirasçının ya da mirasbırakanın vatandaşı olduğu ülke hukuku mu uygulanacaktır? Bu yazımızda yabancı unsurlu miras işlemlerinde uygulanacak hukuku, mütekabiliyet (karşılıklılık) şartını ve yetkili mahkemeyi güncel Yargıtay kararları ışığında ele alacağız.
Yabancı Unsurlu Mirasta Uygulanacak Hukuk (MÖHUK m.20)
Yabancı uyruklu bir mirasçının veya yabancı bir mirasbırakanın Türkiye’deki terekesine uygulanacak hukuk, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 20. maddesi ile belirlenir. Bu maddeye göre miras kural olarak ölenin milli hukukuna tabidir; ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar bu kuralın istisnasını oluşturur ve bunlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler ise terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir.
Bu ayrımın pratik sonucu, terekede yabancılık unsuru bulunduğunda taşınır ve taşınmaz mallar için ayrı ayrı işlem yapılmasını gerektirmesidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3452, K. 2026/153, T. 12.01.2026 sayılı kararında, murisin taşınır malları bakımından milli hukukunun, Türkiye’de bulunan taşınmaz malları bakımından ise Türk hukukunun uygulanacağını, bu nedenle her biri için ayrı ayrı mirasçılık belgesi düzenlenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Taşınmazların devri ve taksimi de aynı şekilde Türk hukukuna tabidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2021/2182, K. 2022/734, T. 07.02.2022 sayılı ilamında, terekenin bulunduğu yer hukukuna tabi meselelerin mirasın taksimi kapsamında ele alınacağını ve miras payının devrine ilişkin esasların terekenin bulunduğu ülke hukukuna göre belirleneceğini ifade etmiştir. Bu konudaki süreçlerin doğru yürütülmesi için Fethiye Miras Avukatı desteği almak, ilerleyen aşamalarda karşılaşılabilecek usul sorunlarının önüne geçilmesini sağlayabilir.
Mütekabiliyet (Karşılıklılık) Şartı Nedir?
Yabancı uyruklu bir mirasçının Türkiye’deki taşınmazları miras yoluyla iktisap edebilmesi için mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla karşılıklılık (mütekabiliyet) şartının gerçekleşmiş olması aranır. Bu şart 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesinde düzenlenmektedir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3813, K. 2025/4834, T. 18.11.2025 sayılı kararında, yabancı uyruklu gerçek kişilerin ancak karşılıklılık bulunması ve kanuni sınırlamalara uyulması koşuluyla Türkiye’de taşınmaz mal edinebileceğini, karşılıklılığın tespitinde hukuki ve fiili durumun esas alınacağını açıklamıştır.
Aynı kararda, hem 2644 sayılı Kanun’un 35. maddesi hem de 5718 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri sebebiyle yabancı unsurlu veraset davalarında hak ehliyetinin tespiti bakımından kanuni sınırlamalar ve mütekabiliyetin esaslı unsurlardan olduğu vurgulanmıştır. Karşılıklılığın nasıl araştırılacağı ise Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin E. 2025/3698, K. 2025/4648, T. 04.11.2025 sayılı kararında ele alınmıştır. Karara göre mirasbırakan veya mirasçıları yabancı ülke uyruğunda olduğunda, terekenin mirasbırakanın ölüm günü itibarıyla açıldığı tarihte taşınmazların iktisabı yönünden karşılıklılık aranacaktır. Kararda somut olayda Türkiye ile ilgili ülke arasında taşınmazların miras yoluyla intikaline ilişkin hukuki veya fiili karşılıklılık bulunup bulunmadığının, Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü aracılığıyla Dışişleri Bakanlığı’ndan sorulması ve gelecek yazı cevabına göre dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirme yapılması gerektiği hükme bağlanmıştır.
Karşılıklılık Yoksa Ne Olur?
Karşılıklılık şartının gerçekleşmediği durumlarda yabancı mirasçının mirasçılık sıfatı tamamen ortadan kalkmaz; sonuç yalnızca taşınmazlarla sınırlıdır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3813, K. 2025/4834, T. 18.11.2025 sayılı kararında, karşılıklılığın bulunmamasının yabancı mirasçıların mirasbırakanın taşınmazlarını iktisabı hakkında uygulanacağını, buna karşılık mirasçılık sıfatının terekedeki taşınırlar yönünden devam edeceğinin tartışmasız olduğunu belirtmiştir. Diğer bir deyişle karşılıklılık bulunmayan bir yabancı mirasçı, terekedeki taşınmazın mülkiyetini kazanamasa da tereke içindeki taşınır değerler (banka hesabı, araç, menkul kıymet vb.) bakımından mirasçılık hakkını korumaya devam eder.
Bu ayrım, mirasçılık belgesi düzenlenirken ve terekenin paylaştırılmasında dikkatle uygulanması gereken bir husustur; zira taşınmaza ilişkin hak ehliyetinin bulunmaması, terekenin tespiti ve paylaşım sürecinde ek işlemleri gerektirebilir. Bu noktada mirasçılık belgesinde hak sahibi olarak gösterilecek kişilerin ve terekedeki taşınmazların doğru biçimde ayrıştırılması önem taşımaktadır; nitekim Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/4288, K. 2024/5906, T. 23.12.2024 sayılı kararında, taşınmaz intikalinde ölüm tarihindeki fiili veya hukuki karşılıklılığın araştırılması gerektiğini ve mirasçılık belgesinin iptali davalarında iptali istenen belgede hak sahibi olarak gösterilen kişilerden davadan önce ölmüş olanların tüm mirasçılarının davada taraf olarak gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Yabancı unsurlu miras süreçlerinde taşınmaz ve taşınır ayrımının doğru yürütülmesi bakımından Fethiye Gayrimenkul Avukatı ile birlikte çalışılması da faydalı olabilir.
Yetkili Mahkeme (MÖHUK m.43)
Yabancılık unsuru taşıyan miras uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme, 5718 sayılı MÖHUK’un 43. maddesi uyarınca belirlenir. Bu maddeye göre mirasa ilişkin davalar, ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde; son yerleşim yerinin Türkiye’de olmaması halinde ise terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/13170, K. 2026/3621, T. 02.03.2026 sayılı kararında, yabancı unsurlu miras işlemlerinde taşınmazlar için Türk hukukunun (MÖHUK m. 20) ve yetki bakımından bu kuralın (MÖHUK m. 43) geçerli olduğunu teyit etmiştir.
Mirasbırakanın yurt dışında yaşaması ve Türkiye’de bir yerleşim yerinin bulunmaması halinde, Türkiye’deki taşınmaz veya diğer tereke mallarının bulunduğu yer mahkemesi yetkili kabul edilmektedir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin E. 2025/5654, K. 2025/8741, T. 16.06.2025 sayılı kararı ile E. 2024/8785, K. 2025/47, T. 06.01.2025 sayılı kararı, murisin son yerleşim yerinin yurt dışında olması veya Türkiye’de adresinin tespit edilememesi durumunda terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olacağını açıkça ortaya koymuştur.
Mirasçılık belgesi talepleri ise çekişmesiz yargı işi niteliğinde olduğundan farklı bir yetki imkânı da tanınmaktadır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/962, K. 2025/5615, T. 21.04.2025 sayılı kararında, mirasçılık belgesi verilmesi davalarının çekişmesiz yargı işlerinden olduğunu ve bu tür işlerde talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğunu belirtmiştir. Bu durum, yurt dışında yaşayan yabancı mirasçılara, belirli şartlarla, kendi ikametgahlarına yakın bir mahkemede talepte bulunma imkânı sağlayabilmektedir.
Güncel Yargıtay Kararları
Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan içtihatlara ek olarak, aşağıdaki kararlar da yabancı unsurlu miras uyuşmazlıklarında uygulanan hukuk ve yetkili mahkeme konusundaki güncel yargı uygulamasının genel çerçevesini ortaya koymaktadır.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3452, K. 2026/153, T. 12.01.2026: MÖHUK m. 20 uyarınca taşınır ve taşınmaz mallar için ayrı hukuk rejimi uygulanacağı, bu nedenle ayrı ayrı mirasçılık belgesi düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3813, K. 2025/4834, T. 18.11.2025: Yabancı mirasçıların taşınmaz iktisabında karşılıklılık şartının zorunlu olduğu, karşılıklılık bulunmasa dahi mirasçılık sıfatının taşınırlar yönünden devam edeceği ifade edilmiştir.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3698, K. 2025/4648, T. 04.11.2025: Taşınmaz iktisabı için ölüm tarihi itibarıyla karşılıklılığın Adalet Bakanlığı aracılığıyla Dışişleri Bakanlığı’ndan sorularak araştırılması gerektiği hükme bağlanmıştır.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/13170, K. 2026/3621, T. 02.03.2026: Taşınmazlar için Türk hukukunun (MÖHUK m. 20) ve yetki bakımından MÖHUK m. 43’ün uygulanacağı teyit edilmiştir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/5654, K. 2025/8741, T. 16.06.2025: Murisin son yerleşim yerinin yurt dışında olması halinde terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olacağı belirtilmiştir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/962, K. 2025/5615, T. 21.04.2025: Mirasçılık belgesi taleplerinin çekişmesiz yargı işi olduğu ve talepte bulunanın oturduğu yer mahkemesinin de yetkili olabileceği belirtilmiştir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/1288, K. 2025/5648, T. 21.04.2025: MÖHUK m. 43 hükmü uyarınca yetkili yargı yerinin Türkiye’deki son yerleşim yeri veya malların bulunduğu yer mahkemesi olduğu teyit edilmiştir.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/3980, K. 2025/2166, T. 21.04.2025: Yabancılık unsuru taşıyan miras işlemlerinde Türk mahkemelerinin yetkisi ve uygulanacak hukukun MÖHUK ile belirlendiği, dava şartı eksikliği nedeniyle verilen usulden ret kararının onandığı belirtilmiştir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/11010, K. 2025/3088, T. 10.03.2025: Yabancı unsurlu terekenin tespiti istemine ilişkin uyuşmazlıkta yetkili mahkemenin MÖHUK m. 43 uyarınca belirlendiği ifade edilmiştir.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/4288, K. 2024/5906, T. 23.12.2024: Taşınmaz intikalinde ölüm tarihindeki karşılıklılığın araştırılması gerektiği ve mirasçılık belgesinin iptali davalarında ölmüş hak sahiplerinin tüm mirasçılarının davada taraf gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/8785, K. 2025/47, T. 06.01.2025: Murisin yerleşim yerinin yurt dışında bulunması ve Türkiye’de adresinin tespit edilememesi halinde terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu belirtilmiştir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/4975, K. 2024/9058, T. 25.11.2024: Türkiye’de bulunan taşınmazlar yönünden Türk hukukunun (MÖHUK m. 20) ve yetkili mahkeme yönünden MÖHUK m. 43 hükmünün uygulanacağı teyit edilmiştir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/3776, K. 2024/7091, T. 10.06.2024: MÖHUK m. 20 ve m. 43 hükümleri çerçevesinde uygulanacak maddi hukuk ve yetkili mahkeme kuralları yinelenmiştir.
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/2498, K. 2024/5767, T. 13.05.2024 ve E. 2024/2179, K. 2024/5734, T. 13.05.2024: Yabancı unsurlu mirasa ilişkin davalarda yetkili mahkemenin MÖHUK m. 43 uyarınca son yerleşim yeri veya tereke mallarının bulunduğu yer mahkemesi olduğu hükme bağlanmıştır.
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2021/2182, K. 2022/734, T. 07.02.2022: Miras payının devrine ilişkin esasların terekenin bulunduğu ülke hukukuna (Türk hukukuna) tabi olduğu belirtilmiştir.
Sonuç ve İletişim
Yabancı mirasçı bulunan veya mirasbırakanı yabancı uyruklu olan miras süreçlerinde uygulanacak hukukun ve yetkili mahkemenin doğru tespit edilmesi, hem taşınmazların hem de taşınır değerlerin sağlıklı biçimde mirasçılara intikal etmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle Fethiye ve Muğla bölgesinde çok sayıda yabancı uyruklu taşınmaz sahibi bulunması nedeniyle, karşılıklılık araştırması, mirasçılık belgesi düzenlenmesi ve yetkili mahkemenin belirlenmesi gibi konularda somut olayın özellikleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Sürecin usulüne uygun yürütülmesi için Fethiye Miras Avukatı desteği almanız, olası hak kayıplarının önüne geçilmesine katkı sağlayabilir.
Konuyla bağlantılı olarak Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Ortaklığın Giderilmesi Davası hakkındaki makalelerimiz de ilginizi çekebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı mirasçı Türkiye’deki taşınmazı miras yoluyla alabilir mi?
Yabancı mirasçı, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla Türkiye ile vatandaşı olduğu ülke arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) şartı gerçekleşmişse Türkiye’deki taşınmazı miras yoluyla iktisap edebilir. Karşılıklılık bulunmuyorsa taşınmaz üzerindeki iktisap hakkı doğmaz.
Mütekabiliyet (karşılıklılık) şartı nedir?
2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 35. maddesine göre yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinebilmesi için, mirasbırakanın vatandaşı olduğu ülkenin de Türk vatandaşlarına aynı hakkı tanıması, yani karşılıklılığın bulunması gerekir. Karşılıklılığın tespitinde hukuki veya fiili durum esas alınır.
Karşılıklılık hangi ülkeler için geçerlidir, nasıl öğrenilir?
Karşılıklılığın hangi ülkeler bakımından bulunduğu tek bir listeyle sabit değildir; mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla ilgili ülke ile Türkiye arasındaki hukuki veya fiili duruma göre değerlendirilir. Yargı uygulamasında bu araştırma, Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü aracılığıyla Dışişleri Bakanlığı’na sorularak yapılmaktadır.
Karşılıklılık yoksa mirasçılık hakkı tamamen kaybedilir mi?
Hayır. Karşılıklılığın bulunmaması yalnızca terekedeki taşınmazların iktisabını engeller; yabancı mirasçının mirasçılık sıfatı terekedeki taşınırlar (nakit, araç, menkul kıymet vb.) yönünden devam eder.
Taşınır ve taşınmaz mallar için neden ayrı mirasçılık belgesi gerekir?
MÖHUK m. 20 uyarınca murisin taşınır malları milli hukukuna, Türkiye’deki taşınmazları ise Türk hukukuna tabi olduğundan, uygulamada bu iki mal grubu için ayrı ayrı mirasçılık belgesi düzenlenmesi gerekebilmektedir.
Yabancı mirasçı için mirasçılık belgesini hangi mahkemeden almak gerekir?
Mirasçılık belgesi talepleri çekişmesiz yargı işi olduğundan, kural olarak talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkili olabilir; bunun yanında mirasın açıldığı yer mahkemesi de değerlendirmeye alınır.
Mirasbırakan yurt dışında yaşıyorsa yetkili mahkeme neresidir?
MÖHUK m. 43 uyarınca mirasa ilişkin davalar öncelikle ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Mirasbırakanın Türkiye’de bir yerleşim yeri bulunmuyorsa, terekeye dahil malların (örneğin taşınmazın) bulunduğu yer mahkemesi yetkili olur.
Karşılıklılık araştırması nasıl yapılır, hangi kurumlar devreye girer?
Mahkemeler, ilgili ülke ile Türkiye arasında taşınmazların miras yoluyla intikaline ilişkin hukuki veya fiili karşılıklılık bulunup bulunmadığını Adalet Bakanlığı aracılığıyla Dışişleri Bakanlığı’ndan sorarak araştırır ve gelen cevaba göre dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirme yapar.
Fethiye ve Muğla’da yabancı mülk sahiplerinin mirasçıları için özel bir durum var mı?
Fethiye ve çevresinde çok sayıda yabancı uyruklu taşınmaz sahibi bulunması nedeniyle, bu bölgede yabancı unsurlu miras uyuşmazlıkları sıklıkla gündeme gelmektedir. Karşılıklılık, yetkili mahkeme ve mirasçılık belgesi süreçlerinin somut olaya göre değerlendirilmesi önemlidir.
Yabancı mirasçı taşınmazı iktisap edemiyorsa bu taşınmaz ne olur?
Karşılıklılık bulunmaması nedeniyle taşınmazı iktisap edemeyen yabancı mirasçının payı bakımından, terekedeki taşınmazın hukuki durumu somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir; bu konuda mirasçılık belgesi ve tereke işlemlerinin bir arada yürütülmesi önem taşır.
Yabancı uyruklu eş, Türkiye’deki taşınmazlara mirasçı olabilir mi?
Yabancı uyruklu eş de diğer yabancı mirasçılar gibi, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla karşılıklılık şartının gerçekleşmiş olması koşuluyla Türkiye’deki taşınmazlara mirasçı olabilir; karşılıklılık yoksa mirasçılık hakkı taşınırlarla sınırlı kalır.
Yabancı mirasçının Türkiye’deki miras sürecinde vekil (avukat) tayin etmesi zorunlu mudur?
Zorunlu olmasa da yurt dışında yaşayan yabancı mirasçıların, karşılıklılık araştırması, mirasçılık belgesi ve yetkili mahkeme gibi teknik süreçleri bizzat takip etmesi güç olabileceğinden, Türkiye’de bir avukata vekaletname vererek süreci takip ettirmesi uygulamada sıkça tercih edilmektedir.
Dosyanızı değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz
Av. Mustafa Kocatepe
Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler genel nitelikte olup hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. — Av. Mustafa Kocatepe (Muğla Barosu Sicil No: 2749)
