Ecrimisil, bir malın maliki dışındaki bir kişi tarafından, malikin izni ya da rızası olmaksızın kullanılması nedeniyle malike ödenmesi gereken tazminattır. TMK m.995 uyarınca, iyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoyması nedeniyle malike verdiği zararlardan sorumludur. Fethiye gibi yazlık konut yoğunluğu yüksek bölgelerde, taşınmazın uzun süre malikin bilgisi dışında kullanılması nedeniyle bu tür ecrimisil uyuşmazlıklarına sıkça rastlanmaktadır.
Ana Noktalar
- Ecrimisil talebi TMK m.995 hükmüne dayanır ve kötüniyetli zilyedin sorumluluğunu esas alır.
- Ecrimisil alacağında zamanaşımı süresi 5 yıldır.
- Talebin kabulü için malikin rızası dışında bir kullanımın varlığı gereklidir.
Ecrimisil Davasının Şartları
Ecrimisil talebinin kabul edilebilmesi için üç temel şart aranır: taşınmaz üzerinde bir malın varlığı, bu malın malik dışında biri tarafından rızası olmaksızın kullanılması ve kullanan kişinin kötüniyetli olması. TMK m.995 uyarınca, kötüniyetli zilyet, malı haksız olarak elinde bulundurduğu süre boyunca malike verdiği zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Ecrimisil alacağına ilişkin zamanaşımı süresi, her yıl için ayrı ayrı işlemek üzere 5 yıldır; bu nedenle geriye dönük talepler ancak son 5 yıllık dönem için ileri sürülebilir. Dava açılmadan önce, kullanımın haksız olduğunu ve zilyedin kötüniyetini ortaya koyan tapu kayıtları, tespit tutanakları ve tanık beyanları gibi delillerin toplanması önemlidir. HMK m.2 uyarınca dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın, ecrimisil davasında kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Ecrimisil Davasında Kötüniyet Unsuru
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 16.04.2012 tarihli, 2012/5066 Esas ve 2012/10151 Karar sayılı kararına göre ecrimisil, taşınmaz üzerinde zilyetliği bulunmayan malikin, taşınmaza ayni bir hakka veya malike karşı ileri sürülebilir bir hakka dayanmadan zilyet olan kişiden talep edebileceği bir dava ve talep türüdür; yerleşik Yargıtay uygulamasına göre bir başkasına ait taşınmazı fiilen kullananlar, bir başkasına işgal ettirenler, işgale rıza gösterenler veya kiraya vererek yararlananlar kötüniyetli zilyet sayılır. Buna karşılık davalının zilyetliği kötüniyetli sayılamıyorsa ecrimisile hükmedilemez. Paydaşlar arasındaki ecrimisil taleplerinde ise durum farklıdır: Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 08.09.2020 tarihli, 2018/5063 Esas ve 2020/4973 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, kural olarak bir paydaş diğer paydaşı taşınmazdan yararlanmaktan men etmedikçe ondan ecrimisil isteyemez; bu men şartı, davacı paydaşın yararlanma isteğini diğer paydaşa bildirmesiyle gerçekleşir ve paydaşlığın inkâr edilmesi, taşınmazın kamu malı niteliğinde olması, taşınmazın doğal ürün veren ya da kiraya verilerek gelir elde edilen bir yer olması, taraflar arasında bir kullanım anlaşmasının bulunması veya daha önce elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi ya da ecrimisil davası açılmış ya da icra takibi yapılmış olması gibi hâllerde aranmaz.
Ecrimisil Miktarının Belirlenmesi
Ecrimisil miktarının hesaplanması bilirkişi incelemesi gerektiren teknik bir konudur. Yargıtay uygulamasında, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenirken taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut hâliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası emsal kira sözleşmeleriyle karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de gözetilerek yöredeki rayice göre belirlenir; sonraki dönemler için ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılmasıyla bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir. Bu hesap uzmanlık gerektirdiğinden taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılması gerekir.
Ecrimisil Alacağında Zamanaşımının Hukuki Dayanağı
Yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca, ecrimisil davaları beş yıllık zamanaşımına tabidir ve bu süre dava tarihinden geriye doğru işlemeye başlar. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 09.02.2022 tarihli, 2021/2140 Esas ve 2022/944 Karar sayılı kararında da ecrimisile ilişkin taleplerin 5 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, bu sürenin ecrimisil istenebilecek azami süre olduğu, hak edilen miktarın ise dosya kapsamına göre belirleneceği ifade edilmiştir. Bu nedenle geriye dönük ecrimisil talepleri, dava tarihinden itibaren geriye doğru yalnızca son beş yıllık dönem için ileri sürülebilir.
Müdahalenin Men’i Davasıyla Birlikte Açılması
Ecrimisil davası, uygulamada taşınmaza yönelik haksız el atmanın durdurulmasını amaçlayan müdahalenin men’i (el atmanın önlenmesi) davasıyla birlikte açılabilir. İki dava birbirinden farklı amaçlara hizmet eder: müdahalenin men’i, taşınmaza yönelik haksız el atmanın sona erdirilmesini sağlarken, ecrimisil geçmiş dönem için tazminat elde etmeyi amaçlar. Müdahalenin men’i davasının şartları, ispatı ve zamanaşımı hakkında ayrıntılı bilgi için Müdahalenin Men’i (El Atmanın Önlenmesi) Davası sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sonuç
Ecrimisil davalarında 5 yıllık zamanaşımı süresinin ve kötüniyet unsurunun doğru şekilde ortaya konması, talebin kabulü açısından belirleyicidir. Fethiye ve çevresindeki taşınmaz uyuşmazlıklarında da bu unsurların doğru şekilde ortaya konması için alanında deneyimli bir avukattan destek alınması faydalı olacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ecrimisil davası nedir?
Bir malın, malikin rızası olmaksızın kötüniyetli bir kişi tarafından kullanılması nedeniyle açılan tazminat davasıdır.
Ecrimisil davasını kimler açabilir?
Malın maliki veya yasal temsilcisi bu davayı açabilir.
Ecrimisil davasında zamanaşımı süresi nedir?
TMK m.995 kapsamında ecrimisil alacağı için zamanaşımı süresi 5 yıldır.
Hangi belgeler gereklidir?
Tapu kaydı, kullanım durumunu gösteren tespit tutanakları ve kimlik belgeleri gereklidir.
Ecrimisil davası nasıl açılır?
Yetkili mahkemeye dilekçe ile başvurularak, dava konusu ve deliller belirtilmek suretiyle açılır.
Avukata ihtiyaç var mı?
Zorunlu değildir, ancak kötüniyet unsurunun ispatı teknik olduğundan avukat desteği faydalıdır.
Hangi tazminatlar talep edilebilir?
Malın kullanımından doğan zarar ile buna bağlı diğer kayıplar talep edilebilir.
Dava ne kadar sürer?
Mahkemenin yoğunluğuna ve delil durumuna göre birkaç ay ile birkaç yıl arasında değişebilir.
Ecrimisil miktarı nasıl hesaplanır?
Taşınmazın emsal kira sözleşmeleriyle karşılaştırılması ve bilirkişi incelemesi yoluyla, yöredeki rayiç kira bedeli esas alınarak hesaplanır.
Ecrimisil davası müdahalenin men’i davasıyla birlikte açılabilir mi?
Evet, uygulamada bu iki dava genellikle aynı dilekçeyle birlikte açılır; müdahalenin men’i el atmayı durdurmaya, ecrimisil ise geçmiş döneme ilişkin tazminata yöneliktir.
Dosyanızı değerlendirmek için bize ulaşabilirsiniz
Av. Mustafa Kocatepe
Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler genel nitelikte olup hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. — Av. Mustafa Kocatepe